|
آباده
-
پيشينه
تاريخي ( زبان، فرهنگ و آداب و رسوم، قوميتها، آثار تاريخي):
ويژگيهاي تاريخي به استناد كاوشهاي باستان شناسي پيشينه سكونت در محدوده فعلي شهرستان
آباده كه به هزاره اول قبل از ميلاد بر مي گردد. در دوره ساسانيان آثار بجا مانده همانند
قلعه باستاني ايزدخواست و قصر بهرام در سورمق شواهد مطمئني از شكوفائي فرهنگ و تمدن
در اين گستره جغرافيايي مي باشد. قطعاً در دوره صفويه و ابتداي حكومت زنديه همزمان
با حضور شاه اسماعيل سوم شهر آباده در مسير جديدي از پيدايش ويژگيهاي شهرنشيني قرار
گرفته و اولين ساخت و سازها با جلوه گاههاي يك شهر شرقي در آباده ايجاد شد. طي سالهاي
1302 و 1304 فرمانداري و شهرداري آباده موجوديت مستقل سياسي اين شهرستان تجلي يافت.
کهن ترین
مأخذی که در مورد آباده سخن گفته است " فارسنامه ی ابن بلخی" است که بین سال های 500
تا 510 ه. ق نوشته شده و از آباده به عنوان قلعه ای استوار و کوچک با هوای معتدل یاد
کرده است
آباده كلمهء فارسي است
اصل اين كلمه از واژه آباد گرفته شده و در زبان پهلوي به معناي داير- برقرار – باصفا
مي باشد.
زبان مردم اين شهرستان
عموماً فارسي سليس مي باشد. در خصوص فرهنگ شهرستان آباده بايدگفت كه شهرستان آباده
را بيشتر با فرهنگ و هنرش مي شناسند و از ساليان دور شهره استان و كشور بوده است. فرهنگي
كه در آن عشق به ميهن، كشور و علم آموزي موج مي زند و از ميان اين فرهنگ مردمان فرهيخته
اي به پا خواسته اند كه در دانشگاههاي مهم كشور و دنيا نام پر آوازه آنان را نيك به
ياد دارند و از خدمات برجسته فكري و انديشه اي آنان بهره هاي فراوان مي برند. ذهن فردفرد
مردمان اين ديار نمايشگاه شعر و ادب و فرهنگ و انديشه را محترم مي شمارند. فوق العاده
به فرهنگ و زبان خود متعصبند، بسيار ميهمان نواز، خونگرم و صميمي اند.
آثار تاريخي:
كاروانسراي ايزدخواست، پل ايزدخواست، تيمچه صرافيان، بناي امامزاده سلطان ابراهيم،
كاروانسراي شاه عباس شورستان، كاروانسراي خان خوره، قلعه دو قلك يا دوقله، قلعه كريم
آباد، تپه قلعه گبري، تل سارياتان، تل قلعه اروان، تپه دولت آباد، تپه دهك گردو، تل
قصر بهرام سورمق، قزقلاسي، مسجد امام حسن دهدق، قلعه گبري دهدق، تل قره ترك، بناي پاقلعه
ايزدخواست، سد قوسي ايزدخواست، منزل شاه اسماعيل، تل شاه محمود، مركز آباده شناسي،
كاروانسراي شاه عباس ايزدخواست و قلعه قديمي ايزدخواست.
-
موقعيت جغرافيايي و اقليمي:
شهرستان آباده با وسعت
6052 كيلومتر در ضلع شمالي استان فارس در حد فاصل جغرافيايي 53 درجه و 15 دقيقه تا
54 درجه و عرض جغرافيايي 30 درجه و 45 دقيقه قرار دارد. اين شهرستان از شمال به استان
اصفهان- از جنوب به شهرستان خرمبيد- از غرب به شهرستانهاي اقليد و سميرم و از شرق به
شهرستان ابركوه ختم مي شود. استقرار شهر آباده در مجاورت جاده سراسري شمال به جنوب
و همچنين مركزيت شهر آباده نسبت به مراكز استانهاي مجاور با احتساب فاصله 270 كيلومتري
نسبت به شيراز، 202 كيلومتري با اصفهان و 190 كيلومتري با يزد، وضعيت خاصي را براي
اين شهرستان ايجاد نموده است. اين شهرستان داراي 5 شهر آباده – ايزدخواست- بهمن- صفاد
و سورمق مي باشد. وضعيت آب و هوايي منطقه به علت مجاورت با دشت كوير ايران داراي آب
و هواي خشك و نيمه بياباني مي باشد. تعداد روزهايي كه درجه حرارت صفر يا كمتر از صفر
بوده در سال برابر با 88 روز است كه بيشترين روزها به ترتيب مربوط به ماههاي دي – آذر-
بهمن – اسفند- آبان – فروردين و حتي مهرماه مي باشد. به علت مجاورت با كوير اين شهرستان
داراي آب و هواي نسبتاً خشك است به طوري كه رطوبت نسبي آن خيلي پايين است. ميزان بارندگي
طي دوره آماري 1383 – 1356 برابر با 5/139 ميليمتر مي باشد. به طوري كه كمترين ميزان
بارندگي مربوط به سال 79-78 مي باشد.
|